بسیاری از مردم ایران و به ویژه عشایر  و روستائیان فارس، محمد بهمن بیگی را می شناسند. وی از عشایر قشقایی فارس بود. ذوقی لطیف و شاعرانه داشت. این را از خواندن کتاب هایش فهمیدم. کتاب: شب های ایل را که دیدم با خود پنداشتم راجع به شب نشینی ها و خوشی های زندگی ایلی است، ولی بر عکس شامل ماجراهایی از افرادی بود که به هردلیل، در زندگی رنج هابردند و مرارت ها کشیدند. او از ظلمی که امنیه و آجان در حق مردم مرتکب می شدند و به هر حال از فقر و بی پناهی و بینوایی مردم در روزگاران پیش از انقلاب روایت کرده است. با خواندن کتاب، پی بردم که منظور نویسنده از شب های ایل، شب نشینی های ایل نیست، بلکه منظور، تیره روزی های مردم کوچ نشین و ایلاتی است.

با ظهور رضاخان، ایلخان به زندان افکنده شد و اعوان و انصار ایلخان محوریت خود را از دست دادند و ناگزیر پراکنده شدند. خان ها و کیخاها و کلانترها که از حمایت ایلخان برخوردار بودند، یا تسلیم امر دولت شدند و یا اگر سر طغیان و شورش برداشتند، به زندان افتادند. برخی هم تبعید و تعدادی اعدام شدند. دزدان و یاغیانی که باج بگیر و گردن کلفت بودند و فقط به خان یا کیخا باج می دادند، دیگر رخصت یاغی گری نیافتند. یا کشته شدند و یا از یاغیگری دست کشیدند و برخی هم  از روی ترس یا مصلحت به امنیه پیوستند و به خدمت نظام درآمدند. امنیه ی رضاخانی گاه و بیگاه با عشایر درگیر می شدند و آنها را به انحاء مختلف گوشمالی می دادند. سرانجام ایلاتی ها که دیگر از آن قدرت و آزادی سابق بهره نداشتند، ناگزیر در شیوه ی زندگی و رفتار خویش تجدید نظر می کردند و به تدریج به سمت زندگی یکجانشینی و عافیت طلبی شهری متمایل می گشتند. گروهی هم که سر پرشوری داشتند و نظم نوین را برنمی تافتند، در یک چرخه ی ناامن تعقیب و گریز قرار گرفتند و دوامی نیاوردند. کتاب شب های ایل، چنین اوضاع و احوالی را در قالبی داستان گونه و جذّاب حکایت می کند. این کتاب با قلمی بسیار زیبا و سحّار نگاشته شده است. مرحوم بهمن بیگی که خدایش بیامرزد، فردی فرهیخته بود که با پیگیری بسیار، تعلیمات عشایری را در ایران پایه گذاشت و به فرهنگ این مرز و بوم و به ویژه عشایر کشور خدمتی شایان عرضه داشت. کتاب های این مرد بزرگ که با قلمی شیوا و ادبیاتی دلنشین و روحیه ای رومانتیک و طبیعی نوشته شده، واقعا خواندنی است و به دل می نشیند.  

+ نوشته شده در  سه شنبه پانزدهم اردیبهشت ۱۳۹۴ساعت 12:26  توسط ع.ملایی  |